Horizontaal, verticaal, vierkant: waarom het formaat niet meer één keuze is

Tien jaar geleden was de vraag simpel: een video is horizontaal, punt. Vandaag is diezelfde vraag een van de eerste die gesteld wordt bij een nieuwe productie — en het antwoord is meestal niet één formaat, maar drie tegelijk.

Waarom er niet langer één juist formaat is

Een video op de website wordt bekeken op een breed scherm, horizontaal. Diezelfde video op Instagram Stories of TikTok wordt bekeken verticaal, met de telefoon rechtop. Op LinkedIn of Instagram-feed werkt een vierkant formaat vaak weer het best, omdat het evenveel schermruimte inneemt ongeacht de oriëntatie van de telefoon. Drie kanalen, drie verwachtingen — en een video die voor het verkeerde kanaal ontworpen is, oogt er meteen minder professioneel uit, ook al is de inhoud identiek.

Wat dat betekent voor de opnamedag zelf

Dit is waar het praktisch wordt: als een productie vooraf weet dat ze in meerdere formaten moet resulteren, verandert dat hoe er gefilmd wordt. Voldoende ruimte rond het onderwerp laten tijdens het filmen, zodat een later verticaal bijgesneden versie niet plots iemands hoofd afsnijdt. Belangrijke tekst of graphics niet te dicht bij de randen plaatsen, omdat die randen er in een ander formaat soms niet meer zijn. Dat soort keuzes vooraf bespaart achteraf een volledige herproductie.

De valkuil van achteraf bijsnijden

De snelste, maar niet altijd de beste oplossing: een horizontale video simpelweg bijsnijden tot verticaal. Dat werkt voor shots waar het belangrijkste zich toevallig in het midden bevindt, maar faalt zodra er twee mensen naast elkaar in beeld staan, of een graphic aan de zijkant van het scherm hoort. Bijsnijden is een noodoplossing, geen ontwerpprincipe — het beste resultaat komt van vooraf weten welke formaten nodig zijn.

Niet elk project heeft alle drie nodig

Dit betekent niet dat elke productie automatisch in drie formaten moet. Een brand movie die uitsluitend op de website en in salesgesprekken gebruikt wordt, heeft aan horizontaal genoeg. Een reeks testimonials die vooral op social gedeeld wordt, kan net beter beginnen als verticaal materiaal. De vraag is niet "hoeveel formaten kunnen we maken", maar "waar gaat deze video daadwerkelijk bekeken worden" — en dat antwoord bepaalt de aanpak, niet omgekeerd.

Formaat is dan ook geen technische bijzaak meer die pas bij de montage aan bod komt — het is een keuze die het best al meespeelt vóór de camera ooit aangaat.